از نظر سطح الزامات عملکردی API، بله. استاندارد SN نسبت به SM و SL نسل جدیدتری است و الزامات بیشتری را پوشش میدهد.
اما این موضوع به معنای آن نیست که هر روغن SN برای هر خودرویی بهترین انتخاب است.
برای مثال، اگر سازنده یک خودرو استفاده از روغن 10W-40 با استاندارد API SL را توصیه کرده باشد، روغن 10W-40 با استاندارد SN میتواند از نظر سطح API جایگزین مناسبی باشد؛ زیرا استانداردهای جدیدتر گروه S عموماً الزامات نسلهای قبلی را نیز پوشش میدهند.
اما اگر روغن SN موردنظر دارای گرانروی 5W-30 باشد، نمیتوان صرفاً به دلیل بالاتر بودن استاندارد API آن را جایگزین روغن 10W-40 کرد.
در واقع، باید همزمان دو شرط برقرار باشد:
۱. سطح عملکرد API با نیاز موتور سازگار باشد.
۲. گرانروی SAE و سایر مشخصات فنی مطابق توصیه سازنده خودرو باشند.
استانداردهای جدیدتر API SP و API SQ چه تفاوتی با SN دارند؟
اگرچه بسیاری از خریداران هنوز هنگام خرید روغن موتور با استانداردهای SJ، SL، SM و SN مواجه میشوند، اما API در سالهای اخیر استانداردهای جدیدتری نیز معرفی کرده است.
استاندارد API SP
استاندارد API SP در ماه مه ۲۰۲۰ معرفی شد و یکی از مهمترین بهبودهای آن، محافظت بهتر در برابر پدیدهای به نام LSPI است.
LSPI مخفف Low-Speed Pre-Ignition یا پیشاشتعال در دور پایین است. این پدیده نوعی احتراق غیرعادی در موتورهای بنزینی، بهخصوص برخی موتورهای توربوشارژ با تزریق مستقیم سوخت، محسوب میشود.
علاوه بر این، API SP الزامات سختگیرانهتری برای موارد زیر دارد:
محافظت در برابر سایش زنجیر تایم.
کنترل رسوبات دمای بالا در پیستون و توربوشارژر.
کنترل لجن و لاکمانند شدن رسوبات.
محافظت بهتر از عملکرد موتور در شرایط کاری مشخص.
استاندارد API SQ
API SQ استاندارد جدیدتر گروه S است که در سال ۲۰۲۵ معرفی شد و از ۳۱ مارس ۲۰۲۵ امکان دریافت مجوز نمایش این استاندارد روی نشان API فراهم شده است.
این استاندارد با هدف ارتقای الزامات عملکردی روغن موتورهای بنزینی تدوین شده و نسبت به نسلهای قبلی الزامات جدیدتری را پوشش میدهد.
طبق مستند رسمی API، روغن دارای استاندارد SQ میتواند در مواردی که استاندارد SP یا نسلهای قدیمیتر گروه S توصیه شدهاند استفاده شود؛ البته همچنان باید گرانروی و سایر الزامات سازنده خودرو رعایت شوند.
بنابراین، در حال حاضر SQ جدیدترین سطح عملکردی معرفیشده در این خانواده است؛ اما این به معنی ضرورت استفاده از SQ در تمام خودروها نیست.
جدول مقایسه نهایی استانداردهای API
استاندارد | معرفی | جایگزینی برای استانداردهای قدیمیتر |
|---|
SJ | ۱۹۹۶ | SH و قدیمیتر |
SL | ۲۰۰۱ | SJ و قدیمیتر |
SM | ۲۰۰۴ | SL و قدیمیتر |
SN | ۲۰۱۱ | SM و قدیمیتر |
SP | ۲۰۲۰ | SN و قدیمیتر |
SQ | ۲۰۲۵ | SP و قدیمیتر |
این جدول مربوط به موتورهای بنزینی و گروه API S است. این قاعده را نباید به تمام استانداردهای روغن موتور دیزلی گروه C تعمیم داد؛ زیرا در استانداردهای دیزلی، سازگاری نسلهای مختلف همیشه به این سادگی نیست.
چطور بفهمیم کدام استاندارد API برای خودروی ما مناسب است؟
مهمترین بخش انتخاب روغن موتور، تشخیص نیاز واقعی موتور خودرو است.
برای این کار بهتر است بهجای تکیه بر پیشنهاد فروشنده، رنگ روغن، مدل ظاهری خودرو یا توصیههای عمومی، مراحل زیر را دنبال کنید.
مرحله اول: مشخصات روغن را در دفترچه راهنمای خودرو پیدا کنید
دفترچه راهنمای خودرو معتبرترین نقطه شروع برای انتخاب روغن موتور است.
در بخش مشخصات فنی، نگهداری یا روغن و روانکارها معمولاً اطلاعات زیر درج میشود:
برای مثال، ممکن است در دفترچه یک خودرو عبارت زیر درج شده باشد:
API SJ / SAE 10W-40
این عبارت یعنی روغن موردنیاز باید حداقل سطح عملکرد SJ را داشته باشد و از نظر گرانروی نیز در گروه 10W-40 قرار بگیرد.
در چنین شرایطی، یک روغن 10W-40 با استاندارد API SL، SM، SN یا نسلهای بالاتر گروه S میتواند از نظر سطح عملکرد API قابل استفاده باشد؛ مشروط بر اینکه سایر مشخصات موردنیاز موتور نیز رعایت شده باشند.
مرحله دوم: به نوع موتور خودرو توجه کنید
نوع موتور در انتخاب روغن اهمیت زیادی دارد.
برای مثال:
موتورهای بنزینی تنفس طبیعی ممکن است الزامات متفاوتی با موتورهای توربوشارژ داشته باشند.
موتورهای توربوشارژ و تزریق مستقیم ممکن است به محافظت ویژه در برابر LSPI نیاز داشته باشند.
موتورهای دیزلی به استانداردهای مخصوص گروه C نیاز دارند.
برخی موتورهای جدید علاوه بر API به استانداردهای ACEA یا تأییدیه اختصاصی خودروساز نیاز دارند.
بنابراین، صرفاً دانستن برند و مدل خودرو برای انتخاب روغن کافی نیست؛ باید نوع و کد موتور نیز مشخص باشد.
مرحله سوم: گرانروی SAE را با استاندارد API اشتباه نگیرید
یکی از اشتباهات رایج خریداران، یکسان دانستن استاندارد API و گرانروی SAE است.
برای مثال، در عبارت 10W-40 SN:
این دو استاندارد وظایف متفاوتی دارند و هیچکدام جایگزین دیگری نیستند.
در ادامه تفاوت آنها را با مثال بررسی میکنیم.
تفاوت API و SAE در روغن موتور چیست؟
استاندارد API به سطح عملکرد و الزامات کیفی روغن موتور مربوط است؛ در حالی که SAE گرانروی روغن را مشخص میکند.
گرانروی به میزان مقاومت روغن در برابر جاری شدن مربوط میشود و در شرایط دمایی مختلف اهمیت دارد.
برای مثال، روغنهای زیر را در نظر بگیرید:
عدد قبل از حرف W نشاندهنده الزامات گرانروی روغن در شرایط دمای پایین است. حرف W از کلمه Winter گرفته شده و عدد بعد از آن به محدوده گرانروی روغن در دمای کاری بالا مربوط میشود.
بهطور ساده:
برای مثال، 5W-30 و 10W-40 هر دو روغن چنددرجهای هستند، اما از نظر رفتار گرانروی یکسان نیستند.
نکته مهم: روغن 5W-30 لزوماً از روغن 10W-40 باکیفیتتر نیست و روغن 20W-50 هم لزوماً برای مناطق گرم مناسبتر نیست. انتخاب باید بر اساس طراحی موتور و جدول گرانروی توصیهشده سازنده انجام شود.
آیا روغن موتور ایرانی با API SN با روغن خارجی API SN تفاوت دارد؟
این سؤال یکی از پرسشهای مهم خریداران روغن موتور در بازار ایران است.
پاسخ این است که ایرانی یا خارجی بودن روغن بهتنهایی معیار تعیین کیفیت آن نیست.
اگر دو روغن دارای استاندارد API SN باشند، هر دو ادعای برآورده کردن سطح عملکردی مشخصی را دارند؛ اما برای مقایسه دقیقتر باید عوامل دیگری نیز بررسی شوند:
۱. فرمولاسیون روغن و کیفیت مواد اولیه.
۲. نوع و کیفیت روغن پایه.
۳. بسته افزودنیهای مورد استفاده.
۴. میزان انطباق محصول واقعی با مشخصات اعلامشده.
۵. وجود تأییدیهها و مجوزهای معتبر.
۶. اصالت کالا و شرایط نگهداری آن.
برای مثال، یک تولیدکننده ممکن است روغن موتور API SN با گرانروی 10W-40 تولید کند و یک برند خارجی نیز محصولی با همین مشخصات داشته باشد. یکسان بودن این دو عبارت بهتنهایی ثابت نمیکند که تمام ویژگیهای فنی دو محصول کاملاً یکسان است.
در مقابل، خارجی بودن یک روغن نیز بهتنهایی تضمینکننده کیفیت بالاتر آن نیست.
بنابراین، بهتر است هنگام انتخاب روغن موتور به مشخصات فنی محصول، مستندات تولیدکننده، اصالت کالا و انطباق آن با نیاز موتور توجه کنید.
چگونه از اصالت و استاندارد واقعی روغن موتور مطمئن شویم؟
در بازار روغن موتور، صرفاً مشاهده عبارت SN یا SP روی بستهبندی برای اثبات اصالت محصول کافی نیست.
برای انتخاب مطمئنتر به موارد زیر توجه کنید:
نام و مشخصات تولیدکننده یا واردکننده.
شماره بچ تولید و اطلاعات رهگیری.
پلمب و سلامت بستهبندی.
اطلاعات فنی درجشده روی برچسب.
تطابق مشخصات محصول با اطلاعات رسمی تولیدکننده.
امکان استعلام مجوزها و تأییدیههای اعلامشده.
API برای روغنهایی که مجوز استفاده از نشانهای رسمی این سازمان را دریافت کردهاند، سامانهای با عنوان EOLCS دارد. در این سامانه میتوان شرکتها و محصولات دارای مجوز استفاده از نشانهای API را بررسی کرد.
البته نداشتن نشان رسمی API لزوماً به معنی بیکیفیت بودن روغن نیست؛ زیرا برنامه صدور مجوز و استفاده از نشانهای API یک نظام داوطلبانه است. با این حال، در صورت درج نشان رسمی، باید امکان تطبیق آن با اطلاعات مجوز وجود داشته باشد.
یک مثال کاربردی از دفترچه خودروهای ایرانی
برای درک بهتر تفاوت استاندارد API و گرانروی، به دفترچه راهنمای تیبا مراجعه میکنیم.
در دفترچه راهنمای تیبا، روغن موتور پیشنهادی با مشخصات زیر درج شده است:
API SJ / SAE 10W-40
این مثال نشان میدهد که خودروساز برای یک موتور مشخص، هم سطح عملکرد روغن و هم گرانروی آن را تعیین کرده است.
بنابراین اگر مالک این خودرو بخواهد روغن دیگری انتخاب کند، نباید فقط به دنبال بالاترین استاندارد API باشد؛ بلکه باید ابتدا مطمئن شود گرانروی و سایر مشخصات روغن با توصیه سازنده سازگار است.
این مثال صرفاً مربوط به مشخصات درجشده در همان نسخه دفترچه تیبا است و نباید به تمام خودروهای سایپا یا تمام مدلهای تیبا تعمیم داده شود.
هنگام خرید روغن موتور به چه نکاتی توجه کنیم؟
برای اینکه روغن مناسبی انتخاب کنید و از آسیبهای احتمالی به موتور جلوگیری شود، این موارد را بررسی کنید:
استاندارد API مطابق توصیه سازنده خودرو باشد.
گرانروی SAE دقیقاً با مشخصات موردنیاز موتور مطابقت داشته باشد.
در صورت الزام خودروساز، استاندارد ACEA یا تأییدیه اختصاصی نیز رعایت شود.
روغن از فروشنده معتبر تهیه شود.
بستهبندی سالم و پلمب باشد.
مشخصات محصول با اطلاعات رسمی تولیدکننده تطبیق داشته باشد.
زمان و شرایط تعویض روغن مطابق برنامه نگهداری خودرو رعایت شود.
اگر به دنبال تهیه روغن موتور و سایر قطعات مصرفی خودرو هستید، میتوانید از فروشگاه اینترنتی گاراژ بازدید کنید و محصولات موجود را بررسی کنید.
همچنین برای آشنایی بیشتر با خدمات و امکانات این مجموعه، به
انواع روغن ایرانی و خارجی اصلی با ضمانت بازگشت (روغن اورجینال)
مراجعه کنید.